ባህላዊ ጥፍሽና

Solomon AssefawContributed Articles

decay

ሓደ ህዝቢ ሕሱም መግዛእትን ጭቆናን አብ ዝባኑ ምስ ዝወርድ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ሃስያታት የውርደሉ። እዞም ሃስያታት እዚአቶም አብ ኤርትራ ወሪዶም ብግብሪ ካብ ዝረአዩ ዓመታት ኮይኑ እዩ። ቁጠባውን ፖለቲካውን ሃስያታት ድሕሪ ምውዳቕ ውልቀ ምልኪ፤ እንድሕር አብ ዝሓጸረ እዋን ልዕልና ሕጊ ተተኺሉ ምዕሩይ ህዝባዊ ምሕደራ ተተግቢሩ ብቐሊሉ ክሓውይን ክመሓየሽን ይኽእል እዮ። እቲ ብቐሊሉ ክንመልሶ ዘይንኽእል ግና እቲ ወሪዱና ዘሎ ባህላዊ ጥፍሽና እዩ። ቀዳሞት አቦታትን አዴታትን ኤርትራ ብሰንኪ ዝነበሮም ሃብታም ባህሊ፤ ከይተማህሩ ሙሁራት መስተውዓልትን አኽበርቲ ሰብን እዮም ዝነበሩ። እዚ ሃብታም ባህሊ ብዘይ ምግናን ዓንዲ ሕቖ መሰረት መንነትና ኔሩ ክበሃል ይከአል። አብዚ ኔሩና እምበር አለና ኢልና ንምክሓሉ ትሕዝቶ ተሓሪሙና ዘሎ ዘመን ነቲ ሕሉፍ ተወኪስና ህሉው ኩነታትና ክንፍትሽ ግድን ይኸውን።

ምስ ሓያል ባህልና አብ ዝነበርናሉ እዋን ወለድትኻ ማለት ኣቦኻ ወይ ኣዴኻ ጥራይ ወይ አሕዋትካን ኣሓትካ ድማ ደቂ ኣቦኻን ኣዴኻን ጥራይ ማለት አይነበሩን። አብ ከባቢኻ ዝርከቡ ኩላቶም ወለዲ ልክዕ ከምቶም ዝወለዱኻ ኣቦታትካን አዴታትካን ዝግብኦም ክብሪ ትህቦም፤ ንሶም’ውን ከም ውሉዶም እዮም ዝርእዩኻ። ዝኾነ ይኹን ካብ ስነምግባር ወጻኢ ክስተት ምስ ዝፍጸም፤ ነዚ ካብ ባህሊ ሕብረተሰብ ወጻኢ ዝኾነ ኣካይዳ ንምእራም ሓላፍነት ግዴታን ናይ ኩሉ እቲ ነባሪ ይኸውን። እዚ ሓልዮትን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ዝሕመረቱ ማሕበረሰብ ጥዑያት ዜጋታት አብ ምፍራይ ዘይነዓቕ አበርክቶ አለዎ። አብ ከምዚ ሃዋህው ዝዓበየን ዝነብርን መንእሰይ ንትምህርቲ፡ ንስራሕን ናብራን እንተዘይኮይኑ ንቤላቤለውን በልካ ለኽዓካ ዝኸውን ባይታን ጊዜን አይህልዎን። ካብዚ ወጻኢ እንድሕር ሓሶት፡ ጸለመ፡ ቀጠፍጠፍ፡ ድፍረት፡ ምቅብባል ዘረባ ዘዝውትር ሰብ አጋጢሙ እቲ ማሕበረሰብ ቅድም ንኽእረም ዕድል ይህቦ እንድሕር አይፋለይ ኢሉ ድማ ክንጽሎ ይግደድ መታን መምሃሪ ክኸውንን ንኻልኦት ከይልብድን።

ውልቀ መለኽቲ እምበአር ዕድመ ስልጣኖም ከናውሑ ነዚ ሃብታም ባህሊ ከስዕበሎም ዝኽእል ተጻብኦ ብአግኡ ስለ ዝፈልጥዎ፤ አብ ምድሃኹን ትሕቲ መሬት ንምቕባሩን እዮም ዝጓየዩ። ዘይተአደነ ጊዜን ንዋትን አጥፊኦም ድማ ተባሕጉጉ ከምዝሽርሸር ይገብርዎ። እዚ ረዚን ባህሊ ንኽትሃንጾ ዘመናት ዝወስድ እንተ ንኽዓኑ ግና ሒደት ዓመታት ጥራይ እዩ ዘድልዮ። እዚ አብ ሃገርና ወሪዱ ዘሎ ሰፍ ዘይብል ባህላዊ ጥፍሽና አብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተ ዓመታት እዩ ጎሊሑ ክረአይ ጀሚሩ። እዞም ጽባሕ ህዝቢ እንታይ ክብለና እዩ ዘይብሉ ንወዲ ዓዶም አሕሊፎም ናብ በደዊን ዝሸጡ ዘለው ኤርትራውያን እንክትዕዘብ፤ ካብ እዝግስ ባሕታውያን ዝስሞም መራሕቲ ሃይማኖት ካብ ንመንፈስ ንስጋ ካብ ንጽድቂ ንስልጣን ዝመረጹ እንክትርእይ፤ እዞም ደቂ 50 ወይ 60 ዝዕድሚኦም ሽማግለታት ሰብ ዲያስፖራ ናብ ኤርትራ ብምኻድ ዘይንቡር ደቆም ወይ ደቂ ደቆም ክምርዓው ንቡር አብ ዝኾነሉ፤ ንዘይጠቅም ንብረት ተኻሓሒዶም ወለዲ ምስ ውልዶምን አሕዋት ምስ አሕዋቶምን አብ ፍርዲ ክካሰሱ፤ ካብኡ ሓሊፉ አብ ውሻጠ ገዝኦም ወይ አብ እንዳ ቡንን ሻሂን ተኾዲሞም ርካሽ ቤላ ቤለው ከውርዩ ዝውዕሉ ሰባት ምርኣይ ምልክት አጋጢሙና ዘሎ ዓቢ ባህላዊ ጥፍሽና እዩ።

ነዚ አጋጢሙና ዘሎ ሰፍ ዘይብል ባህላዊ ጥፍሽና ድማ ማዕረ ማዕረ ምልካዊ ምሕደራ ክንቃለሶ አለና። አብ ቅድሜና ሓያል ብድሆ አለና ነዚ ወሪዱና ዘሎ ዘይንቡር ኩነታት ናብ ንቡር ክንመልሶ። ሕማቕ ርእያ ዓገብ እትብል ሃብታም ሕልና ነዛ እንታይ ገደሰኒ ትብል ዘላ ንድይቲ ሕልና ክትስዕራ አለዋ። ከምቲ ቀደም ሰብ ንነብሱ ጥራይ ኣይኮነን ዝነብር ዝተባህለ፤ ንነብስና ጥራይ ምንባር ወጊድ ኢልና ብዛዕባ እቶም ሓገዝና ዝጽበዩ ህዝብና ክንሓስብ ይግበአና። እዚ ባህላዊ ጥፍሽና’ዚ ከይተሳዕረ እዚ ወሪዱና ዘሎ ፖለቲካውን ቁጠባውን ቁሉውላው ከብቅዕ ክንጽበ የብልናን። ነቲ ናይ ሓልዮት ፍቕሪ ምትሕግጋዝ ባህልና ደጊምና ንምለሶ። እዚ ባህሊ’ዚ ምስ መለስና እዩ ድማ አባይና ዝሰዓርን ኩሉ ሓሳብ ልብና ዝቐንዕን ዝሰልጥን።

 

ሰሎሙን ገብረእየሱስ (EYSC)

ኦክላንድ – ካሊፎርንያ