ንጥፍአት ብጽንዓት (ሳልሳይ ክፋል)

Solomon AssefawFeatured

cliff

አብ ካልአይ ክፋል ጹሑፈይ ሓቢረዮ ከምዝነበርኩ መሰረታውያን ዕንቅፋታት አብ ጉዕዞ ንሓርነት ቀጺለ ኣሕጽር አቢለ ከቕርብ ክፍትን።

1. ቃልሲ ዝጠልቦ ተመጣጣኒ ፍልጠትን ንቕሓት ዘይምህላዉ
ንምንታይ ቃልሲ ኣድለየ ዝብል መሰረታዊ ሕቶ ከይመለስካ አካል ናይ ቃልስን ተቓላሳይን ክትከውን ፈጺሙ አይከአልን። ነዚ ሕቶ’ዚ ንምምላስ’ዩ እምበአር ሓደ ውልቀ ሰብ ተቓላሳይ ቅድሚ ሙዃኑ እኹል አፍልጦን ንቕሓትን ናይቲ ቃልሲ ክህልዎ ዝግባእ። ንቕሓትን አፍልጦን ናይቲ ተጸንቢርዎ ዘሎ ጉዕዞ ዘይፈልጥ ተቓላሳይ፤ ውዒሉ ሓዲሩ ካብ እቶቱ ንላዕሊ ዘርዕኡ ወይ ጉድአቱ ይበዝሕ። ደቂ ሰባት አብቲ ዝሳተፍዎ ቃልሲ ዕምቆት ኣፍልጥኦም ክፈላለ ንቡር ኮይኑ አብቲ መሰረታዊ ሕመረት ቃልሲ ግና ሚዛናውን መሰረታውን መረዳእታ ክህልዎም አገዳሲ እዩ።

እዚ አብ ቅድሜና ዘሎ ቃልሲ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ንዓመታት ተቓሊሱ ዘረጋገጾ ናጽነት ሙሉእ ንምግባሩን ሓርነት ህዝቢ ንምርግጋጽን ዝግበር ቃልሲ እዩ። እዚ ሓርነት እዚ ሕቶ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ዝምልስ ስለዝኾነ ካልእ ጓል መንገዲ ዘድልዮ አይኮነን። የግዳስ ሰባት ብዝጥዕሞም መንገድን ውዳቤን ንኽቃለሱ ዘፍቅድን ዝኽልክልን አካል ወይ ባእታ ስጋብ ዘይሃለወ ዝመስሎም ናይ ምግባር ምሉእ መሰል አለዎም። እቲ ዝገብርዎ ውዳቤ ኮነ ቃልሲ ግና ንህዝብን ሃገርን ዝሃስይን ዘዕንውን ክኸውን አይግባእን። ሰባት ናብ ቃልሲ ብዝተፈላለዩ ስሚዒታትን ብዘይቡቑዕ መረዳእታን ክጽንበሩ ከምዝኽእሉ ተረዲኡና ንቕሓቶምን አፍልጦኦምን ዘበርኽሉ ባይታ ክንፈጥረሎም ቃልሲ የገድደና።

ካብዚ ተበጊስና ኩነታት ንቕሓትን ፍልጠትን ደምበ ደለይቲ ለውጢ ኤርትራውያን አብ ከመይ ኩነታት አሎ ክንግምግም አገዳሲ ይኸውን። ህዝብና አብ ፍትሕን ዲሞክራስን ዓሙቕ አፍልጦ የብሉን እንድሕር ተባሂሉ፤ ነቲ ዘሎ ሕጽረት ንምፍዋሱ ክንሰርሕን ክንጽዕርን እምበር ነቲ ዝተዋህበ ርእይቶ ከም ንህዝቢ ምንእአስ ጌርካ ክውሰድ የብሉን። አብ ፖለቲካ ትንታኔታት ክወሃብ እንከሎ ነቲ ዝተዋህበ ትንታኔ ግምገማ ክትገብረሉ ሓጋዚ ኮይኑ፤ አክንዲ ርእይቶኻ ምፍሳስ ግና ነቲ ዝተዋህበ ትንታኔ ክትቶዃኽቦን ዘይተባህለ ትርጉም ሂብካ ኣብ ሰባት ቅርሕንቲ ምጽሕታርን ክኹነን አለዎ። ቃልሲ ብንቕሓትን እኹል አፍልጦ ዘይብሎም፤ ብስሚዒት ተደሪኾም ዝተጸምበሩ ሰባት ክዕብለል እንከሎ ማእዝኑ ብቐሊሉ የጥፍእ ወይ’ውን መፍቶ ናይቶም ርእሰ ምትአምማን ዘይብሎም ብዘይ ብቕዓትን ክእለትን ስሚዒት ሰባት እንዳመዝመዙ ናብ ቅድሚት ዝወጣወጡ ተበለጽቲ ይኸውን።

ደምበ ደለይቲ ለውጢ ንቕሓትን ፍልጠትን አለዎ ኢልካ አፍካ መሊእካ ክትዛረብ አዝዩ ከቢድ እዩ። እቶም ብሰንኪ መወዳእታ አልቦ ሃገራዊ ጊልያነት ስርዓት ህግደፍ ሃገር ራሕሪሖም ናብ ስደት ዝወጹ እሞ አካል ናይዚ ቃልሲ ኮይኖም ዘለው መንእሰያት አብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ኩቱር ጽልኢ እዩ ዘለዎም እምበር፤ ንምንታይ እዮም ዝቃለሱ ዘለው ኩላቶም ብርግጽ ይፈልጥዎ እዮም ክትብል አዝዩ አጸጋሚ እዩ። እዚ ክኸውን ዝኸአለ ድማ እዞም መንእሰያት አብ ውትህድርናን ድፈዓትን ንነዊሕ እዋን ብዘይ ዕድል ትምህርትን ንቕሓትን ጅሆ ተታሒዞም ስለ ዝጸንሑ እዩ። ናይዚ ሓደ አብነት ንምጥቃስ ገለ ማሕበራት ክብገሳ ከለዋ ሚዛናዊ ገምጋም ከይወሰዱ አብ ናይ ቋሕ ሰም ሰዓታት ይዓስልወን፤ ብተመሳሳሊ ገለ ጸገማት ምስ ዘጋጥም እውን ከምኡ አብ ሰዓታት ረጥሪጦመን ክዕዘሩ ይረአዩ። ካልእ አብነት ንምጥቃስ እኹል ንቕሓትን ፍልጠትን እንተዝህሉ ኔሩ እዚ ደምበ’ዚ ገዚፍ ጸላኢ አቐሚጡ አብ ሓድሕዳዊ ግርጭት አይምተጸምደን። ዝኮነ ይኹን ሽግራት ምስ ዝኽሰቱ ብዓንዲ ሕግን ራእይ ማሕበርን ተወኪስካ ሽግራትካ ክትፈትሕ ምስተኻእለ። በንጻሩ ደምበ ደለይቲ ለውጢ ንአፈታትሓ ግርጭት ምንም ቦታ ዘይህብ ብንቕሓት ዘይኮነስ ብስሚዒታዊ አካይዳ ዝተዓብለለ ደምበ እዩ። ካብ መራሕቲ ውድባት ኮነ ማሕበራት ብዛዕባ ካልእ ሓፈሻዊ ፖለቲካዊ ፍልጠት ይትረፍ ብዛዕባ ዓንዲ ሕጊ ማሕበሮም ኮነ ብዛዕባ እቲ ናብ ዓወት ከብጽሖም ዘርቀቕዎ ራእይ ማሕበር ብዕምቆት ዝፈልጡ እቶም አዝዮም ውሑዳት መራሕቲ እዮም።

ካብ ከምዚ ዓይነት መሪሕነት እንታይ ዓይነት አባላት ክህልው ኢልካ ምግማቱ አየጸግምን። መብዛሕትኦም ካብቶም ንልዕሊ ርብዒ ዘመን አንጻር ውልቀ ምልኪ ዝተቓለሱ ገዳይም ሓርበኛታት ነቲ ቃልሲ ዋላ’ኳ ስኖም ነኺሶም ይቕጽልዎ እንተሃለው፤ ነቲ ዝቃለሱሉ ዘለው ፍትሕን ዲሞክራስን መሰረታውያን ሞቖምያታቱ አኾምሲዖም ዝወሓጥዎ እዮም ኢልካ ክትዛረብ ዝከአል አይኮነን። ደንበ ደለይቲ ለውጢ ብንቕሓትን ፍልጠትን ስለዘይዓበየ እዩ ድማ ቁጽሪ ሰባት ዋላ እንተወሰኸ ኣድማዒ ክኸውን ፈጺሙ ዘይከአለ። ደምበ ደለይቲ ለውጢ ከምቲ ቀዳሞት ዝበልዎ “ዘይተማህረ ነየድሕን፡ ዘይተወቕረ ነየጥሕን” ውጽኢት ክርከቦ እንተኾይኑ ክነቅሕን ክውቀርን ዘለዎ፤ እንተዘየሎ ደምበ ደለይቲ ፍትሕን ደሞክራስን ምዃኑ ተሪፉ ደምበ ተጻረፍትን ተቛዮቕትን ኮይኑ ብሕጂ’ውን ንዓመታት ክቕጽል እዩ። ከምቲ አባላት ኤምዲሰመ (EMDHR) ብድሆ አንጻር አተሓሳስባና ኢሎም ጀሚሮሞ ዝነበሩ፤ ሕጂ’ውን ብዘይ ወዓል ሕደር ደምበ ደለይቲ ለውጢ አብ አተሓሳስብኡ ኮነ አካይድኡ ዳግመ ግምት ክገብርን ነዚ ዘሎ ትሑት ደረጃ ንቕሓትን አፍልጦን ፍትሕን ዲሞክራስን ብጹዑቕ ፖለቲካዊ አስተምህሮን ስልጠናን ክስዕሮ አለዎ። ሰባት ከየንቃሕካን ናይ ቃልሲ አፍልጥኦም ከየማዕበልካን እትሃንጾ ቃልሲ ከም አብ ሑጻ ዝተሃንጸ ገዛ ምዃኑ ካብ ተሞክሮና ክንመሃር ይግባእ።

2. ሕጽረት ለባማት ዓበይቲ ዓድን ብቕዓት ዘለዎም መራሕትን
ሰብ ዝቃለስ ነቲ ግጉይ ስርዓተ ምሕደራ ክቕይር፡ ልዕልና ሕጊ ከንግስን ብኡኡ አቢሉ መነባብሮ ሓፋሽ ህዝቢ ንክቕይርን ከመሓይሽን እዩ። ነዚ ቅዱስ ዕላማ አብ ሸትኡ ንምብጻሕ እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ ነብስኻ አንጺህካ ውልቃዊ ዝና ኮነ ሕልምታት ንጎድኒ ገዲፍካ ውፉይ ቅድሚ ነብሱ ንሕብረተሰቡ ዝሰርዕ ናይ ለውጢ ሃዋርያት ክትከውን ይግባእ። አንጻር ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንዓሰርተታት ዓመታት ቃልሲ ዘካየዱ ኤርትራውያን ዋላ’ኳ በቲ ስርዓት ኩሉ መዳያዊ ናይ ምንጻልን ምግላልን ውዲታትን ሽርሕታትን ከምዝተኻየደሎም ኩልና ንፈልጦ እንተኾነ፤ ነዚ ኩሉ ተንኮላት ህግደፍ ብብልሕን ብቕዓትን በዲሆም አብ ከባቢኦም ከም መራሕቲ ኤርትራዊ ናይ ዲሞክራስያዊ ራእይ ወይ ከም ዓበይቲ ዓዲ ክኾኑ ዝበቕዑ አለውና ክትብል አዝዩ አጸጋሚ እዩ።

ንምንታይ ዝብል ሕቶ ምስ ዝቐርብ፤ መብዛሕትኦም እዞም ተቓለስቲ ጊዜኦም ንሕብረተሰቦም ኣብ ምንቃሕን ምልዋጥን ወይ’ውን አገልገልቲ ኤርትራዊ ፍቕርን ሓድነትን ኮይኖም ዘይኮነስ፤ አብ ነንሓድሕዶም ክወዳደሩን ክተሃላለኹን እዮም ጊዜኦም አዕሪቦሞ። ንአብነት ምጥቃስ አብ ፈለማ አብ ምሕዝነት ቀጺሉ አብ ኪዳን (ኤዲኪ) ዲሒሩ አብ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝነበረ ፖለቲካዊ ፍሕፋሔ አዝዩ አህላኽን ዓቕሚ ተቓለስቲ ዘዳኸመ ክንሱ፤ በቲ ኣብዝሓ ህዝቢ ኤርትራ ምንም ተፈላጥነት ዘይብሉ ምንባሩ ክጥቀስ ይከአል። እዚ አብ ከምዚ ዓይነት ምትእኽኻባት ዝጠፍእ ፍልጠትን ጉልበትን ብቐጥታ አብ ሕብረተሰብና ተዋፊሩ እንተዝነብር ሓያል ጽልዋ ክፈጥር ተኽእሎ ምስ ሃለዎ። ብመንጽሩ አብ ከምዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ባይታ ንነዊሕ ዓመታት ዝተዋስኤ ተቓላሳይ ህይወቱ ኮነ ተሞክርኡ አብ ምትህልላኽን ምውድዳርን እምበር፤ አብ ከባቢኡ ይትረፍ አብቲ ዝዋስአሉ ደምበ’ውን ከም ዓብይ ዓዲ ወይ አብነታዊ ዜጋ ክኸውን ዘለዎ ዕድል አዝዩ ጸቢብ እዩ። ሳዕቤን ናይዚ ከይኮነ አይተርፍን ነዞም ገዳይም ተቓለስቲ እግሪ እግሮም ሲዒቡ ዝቃለስ ዘሎ ወለዶ’ውን ነቲ ቅርሕንቲ፡ አጉል ረብሓ ዘይርከቦ ናይ በለጽኩኻባ በለጽካኒባ ውድድር ወሪሱ አብ ዕንክሊል ሓሸውየ አትዩ ዝርከብ። አብ መንጎ እቲ አብ ዋሽንግቶን ዲሲ ዝተመስረት ስምረት ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጥን(EYSC) ድሒሩ ዝተመስረተ ስምረት ኤርትራውያን መንእሰያት ንድሕነት ሃገርን (EYSNS) ዝተፈጥረ “ራዛ ናይ አብኡ ሓዛ” ዝዓይነቱ ዘይምቅዳው ካብቶም ቀዳሞት ዝፍለይ አይኮነን።

ሓያል መራሒ ውጽኢት ናይ ሓያል ሕብረተሰብ ክኸውን እንከሎ በንጻሩ ድኹም መራሒ’ውን ውጺኢት ናይ ድኹም ህብረተሰብ እዩ ዝብል ሙጉት ኣብ ቦትኡ እንዳሃለወ፤ እዚ ዝከይድ ዘሎ ሓርነታዊ ቃልሲ ሉሉያት መራሕቲ ክፈጥር ፈጺሙ አይከአለን። ብሓጺሩ መራሒ ማለት ካብ ሕማቓት እቲ ዝሓሸ ሰብ ወይ’ውን ካብ ንፉዓት ድማ እቲ ዝበርትዔ ሰብ ማለት እዩ። ካብዚ ተበጊስካ ይሕመቕ ይጸብቕ መራሒ ክህልወካ ናይ ግድን እዩ። የግዳስ ከምቲ ኩልና ንዕዘቦ ዘለና መራሕቲ ውድባትን ማህበራትን እምበር መራሕቲ ቃልሲ ክንፈጥር አይበቓዕናን። ብግስ ንዝበለ ናይ ምምራሕ ዓቕሚ ንዘለዎ ሰብ ኩርሲ ኢሰያስ ወሰዳ ኢልና ንጭነቕ። አብዚ ቃልሲ እቲ ቀንዲ ጸገም ውዒልና ሓዲርና እኮ መራሒ ብመራሒ ተተኪኡ ብሰብ ክንመሓደር ምዃንና ዝረሳዕናዮ እንታይ ደአ አብ ጃፓን ዝተሰርሓ ሮቦት ንኽመርሓና ንጽበይ ዘለና ኢና ንመስል። መን ደአ ይብሉዎ እዚ? አስላማይ ከመይ ጌሩ ይመርሓና? ኣበይ እዩኸ ዓዱ? ካባና ዲዩ ዋላስ አይፋሉ? እንዳበልካ ከመይ ተዳኽሞ እምበር ከመይ ካብ ዝነበሮ ናብ ዝሓሸ መራሒ ትቕይሮ ዝብል ባህሊ ፈጺሙ አይጸንሓናን። እዚ ድማ ሳዕቤን ናይቲ መርዛም ጠንቂ ክቱር ህርፋን በትረስልጣን ክትጭብጥ ምድላይ እዩ።

ንክትመርሕ ምምናይ ወይ ምድላይ ምንም ነውሪ የብሉን፤ ሃገር ንኩሉ ወዲ ሃገር ሃይማኖቱ፡ ብሄሩ ኮነ አውራጅኡ ብዘየገድስ ብማዕረ ስለእትብጽሖ። እቲ ጸገም ግና ንክትመርሕ ዘኽእለካ ብቕዓትከ አለካ ዲዩ? ዋላስ ከምዛ ንርእያ ዘለና ብዘይ ብቕዓት ብዘይ አኻእሎ፤ አብ ቃልሲ ተራእዮም ዘይፈልጡ ዞባዊ ሰራዊት ክሳድ ሓዝ ብታሕቲ ታሕቲ ወዲብካ መጺኻ ብሰበብ ዲሞክራስያዊ ምርጫ ማሕበራትን ውድባትን ምጭዋይ እዩ። ዕድመ ንህግደፍ ህዝብና ሎሚ ነቒሑ’ዩ ከምኡ ዝዓይነቱ ናይ ምርጫ ድራማ ከእንግድ ሸውሃት የብሉን። ካብኡ ብዘይፍለ እቶም ብቕዓቶም ከየመስከሩ ብሑጓ ቃልሲ ሓፋሽ ንክመርሑ ሓያል ጎስጓስ ዝተገብረሎም ሰባት እውን ከምቲ ዝድለ አይሰጎሙን። ቀደሙ አባ ጓይላ ወይ አቦ ዳስ እምበር መራሒ ህዝባዊ ቃልሲ ብኸምኡ ክትፈጥር ዘይከአል። እኩብ ድምር ናይዚ አብ ላዕሊ ዝጠቐስኩዎ ሕጽረት መሪሕነትን ተመራሕነትን ድማ ቃልስና አይንላዕሊ አይንታሕቲ ሰንፈላል ኮይኑ ንረኽቦ።

እምበአርከስ ብሰንኪ ክስምዑ ንጌጋ ብትብዓት ክእርሙ ንዝተጋገየ ክገንሑን፤ ካብ ተሞክርኦም ተበጊሶም ማዕዳን ምኽርን ክልግሱን ግርጭታት ክፈትሑን ዝኽእሉ ዓበይቲ ዓዲ ዘይምህላዎም እዚ ቃልሲ ንቕድሚት ፊሒት ክብል አይከአለን። እቲ አዝዩ ዘሕዝን እዞም ገዳይም ሓርበኛታት፤ እዚ ሓድሽ ወለዶ በቲ ንሶም ዝሓለፍዎ ክሓልፍ እንዳረአዩ አክንዲ ፍታሕ ከናድዩ ዝጽዕቱ፤ ንህዝባዊ ቃልሲ ብዓይኒ ውድቦምን አብ ሰማይ ዘሎ መጻኢ ፖለቲካዊ ስልጣንን ስለ ዝጥምትዎ መዳመቕትን አቦ ጓይላ ፍልልያትን ክኾኑ ክትርእዮም አዝዩ የሕዝን። ብዛዕባ ሕጽረት መራሕትን ዘይምህላው ዓበይቲ ዓድን ብዙሕ ክበሃል ይከአል’ኳ እንተኾነ ንምሕጻሩ ዝአክል ናብቲ ካልእ ዕንቅፋት ጉዕዞ ቃልሲ ክኸይድ።

(ይቕጽል)

ሰሎሙን ገብረእየሱስ
ኦክላንድ – ካሊፎርንያ